Samfélagsmiðlar

Grikkir þurfa að tengja

Það fer ekki framhjá þeim sem gengur um miðborg Aþenu hversu margir bílar og mótorhjól eru þar á götunum. Langflest ökutækin eru knúin jarðefnaeldsneyti. Aþena er meðal menguðustu evrópskra borga, Grikkir verða að spýta í lófana ef takast á að útrýma mengandi bílum á næsta áratug.

Við Varvakeios-miðbæjarmarkaðinn í Aþenu

Aþena getur ekki státað af loftgæðum, síst í miðborgin um miðjan dag í sumarhita. Maður andar léttar uppi á Akrópólishæð og niðri í Plaka-hverfinu, þar sem menn reyna þó stöðugt að troða sér í gegn akandi. Þessi borg sem hefur haft svo mikil áhrif í sögu mannkyns og getur státað af svo mörgu er númer 269 af 375 á loftmengunarlista evrópskra borga og stórbæja. Staðir sem aftast eru á listanum eru með minnstu loftgæðin. Reykjavík var í sjöunda sæti á síðasta listanum – í hópi staða með hreinasta loftið. Íbúar í Aþenu og svæðinu í kring eru um 3,1 milljón en á höfuðborgarsvæðinu á Íslandi búa aðeins 243 þúsund manns.

Ástandið hefur þó verið að skána í Aþenu, eins og víðar, en það miðar of hægt. Og þótt Aþena sé í hópi borga Evrópu þar sem mengun er töluverð eða mikil þá teljast loftgæðin viðunandi nema fyrir þá sem veikir eru fyrir. Þá ræður veðurlag og umferðarþungi dagsins auðvitað miklu um loftgæðin – að ekki sé talað um hvort skógar- eða kjarreldar logi í fjöllunum í kringum borgina eins og síðasta sumar. Þá þurftu hundruð manna að yfirgefa heimili sín og átökin við eldana reyndu mjög á alla innviði. Vonandi þurfa Grikkir ekki að fást við slíka elda í sumar.

Raftengdir almenningsvagnar og mótorhjól í Aþenu – MYND: ÓJ

Túristi jók á loftslagsvanda Aþeninga og pantaði leigubíl til að flytja sig á flugvöllinn snemma morguns á laugardegi. Bílstjórinn hét Theodore, skrafhreifinn náungi á miðjum aldri. Hann lætur sig dreyma um Íslandsferð að vetri til. Ekki kemur til greina fyrir atvinnubílstjóra að leggjast í ferðalög um hábjargræðistímann. Theodore hafði lesið sér til um Ísland og þekkti til íslensks fótbolta. Það gerði reyndar líka þjónn sem vildi lokka Túrista inn á veitingahús í Plaka-hverfinu með því að telja upp íslensk fótboltalið: „Valur, Fram, KR…“.

Theodore undir stýri. Greið leið framundan á flugvöllinn – MYND: ÓJ

Gulur Skoda-bílinn flutti Túrista hratt og örugglega út á flugvöllinn við Aþenu sem kenndur er við stjórnmálaskörunginn og forsætisráðherrann Eleftherios Venizelos, föður nútíma Grikklands.

Við vorum það snemma á ferð að umferð var ekki ýkja mikil. Eftir samræður um heita hveri, íslenskt veðurlag, fótbolta og fleira var Theodore inntur eftir því hvernig rafbílavæðingunni miðaði í Aþenu. Hann dæsti og hristi svo höfuðið:

„Það vantar stæði þar sem hægt væri að setja upp hleðslustöðvar og við íbúðahúsin flest er ekkert pláss.“

Þannig svaraði Theodore staðhæfingu Túrista um að hann hefði ekki séð marga rafbíla í borginni. Theodore hljómaði ekki sérlega bjartsýnn fyrir hönd þeirra sem vilja koma bílum knúnum jarðefnaeldsneyti af götum og vegum upp úr 2030. 

Nýlegar rafhleðslustöðvar á flugvellinum í Aþenu – MYND: Heimasíða Aþenuflugvallar

Það virðist enn langt að bíða þess að almenningur geti skipt gömlu bílunum út fyrir nýja rafbíla. Leigubílaflotinn virðist allur knúinn bensíni og dísil. Þetta hefur auðvitað áhrif á loftgæði í miðborginni og vinnur gegn markmiðum alþjóðasamfélagsins um orkuskipti til að hægja á loftslagsbreytingum.

Þótt hægt miði þá eru grísk stjórnvöld með áætlun og hvata til að hraða rafbílavæðingunni. Grikkir eru ekki botnsætinu í evrópsku rafbílavæðingunni en þeir eru meðal þeirra þjóða sem skemmst eru komnar. Þetta gæti breyst hratt – og verður raunar að gera það. 

Annatími í miðborginni – MYNDIR: ÓJ

Grikkir er enn mjög háðir jarðefnaeldsneyti, gasi og olíu, í orkubúskap sínum en hlutur endurnýjanlegrar orku fer stækkandi. Nú er um þriðjungur rafmagns í landinu framleiddur með endurnýjanlegum orkugjöfum. Stefnt er að því að árið 2030 verði hlutfall grænnar orku komið í um 60 prósent. Það er til lítils að fjölga rafbílum ef rafmagnið á þá er framleitt með óvistvænum hætti. 

Hestvagn með farþega á göngugötunni Dionysiou Areopagitou neðan Akrópólis – MYND: ÓJ

Árið 2022 voru seldir 8 þúsund rafbílar í Grikklandi. Það eru ekki margir bílar í landi þar sem búa meira en 10 milljónir manna en er þó umtalsverð fjölgun frá því fyrir heimsfaraldur þegar heildarsala ársins var innan við þúsund rafbílar. Hlutfall rafbíla í landinu í fyrra var aðeins 7,9 prósent af heildinni. Hleðslustöðvar fyrir almenning eru mjög fáar, eins og Theodore, leigubílstjóri, staðfesti. 

Stundum kemst maður ekki leiðar sinnar – MYND: ÓJ

Árið 2021 hétu Grikkir því eins og aðrar Evrópusambandsþjóðir að banna árið 2030 sölu bíla knúna jarðefnaeldsneyti og stuðla þannig að brotthvarfi þeirra af götunum um fimm árum síðar.  Fólki býðst styrkur til kaupa á nýjum rafbíl samkvæmt áætlun sem nefnd er Ég hreyfist með rafmagni en vandinn er þar eins og annars staðar sá sami: Það er aðeins á færi þeirra sem eiga peninga fyrir að geta nýtt sér opinbera styrki til bílakaupa. 

Enn um sinn verða gömlu bensíndrifnu bílarnir algeng sjón í miðborg Aþenu. Sá veruleiki breytir því hinsvegar ekki að Aþena er heillandi borg sem gaman er að heimsækja – og andrúmsloftið er einstakt.

Göngugötur eru yndislegar. Þessi er í Psirri-hverfinu – MYND: ÓJ

———

Flugfélagið Play greiddi flugmiða blaðamanns Túrista til Aþenu

Nýtt efni

Stærsti bílaframleiðandi heims lætur ekki haggast þó hann hafi mætt nokkru andstreymi að undanförnu. Hluthafafundur Toyota endurnýjaði traust sitt á 10 manna stjórn fyrirtækisins í dag, þar á meðal á formanninum, Akio Toyoda, sem verið hefur í forystusveit fjölskyldufyrirtækisins frá aldamótum. Hann vék úr starfi forstjóra fyrir rúmu ári og varð stjórnarformaður. Nú hefur þessi …

Hér á landi hefur fjöldi erlendra vegabréfa við vopnaleitina á Keflavíkurflugvelli verið helsti mælikvarðinn á gang mála í ferðaþjónustunni. Á hinum Norðurlöndunum er ekki hægt að stunda svona talningu á flugvöllum enda margir sem koma landleiðina. Gistinætur útlendinga eru því aðalmælikvarðinn á gang mála í ferðaþjónustunni hjá frændum okkar og samtals voru þær 15,3 milljónir …

Búist er við að 38 prósenta hækkun tolla á innflutta rafbíla frá Kína hægi á sókn framleiðenda þar inn á Evrópumarkað. Hins vegar verður það aðeins tímabundið. Kínverskir framleiðendur hafa þegar náð sterkri stöðu í tæknimálum og getu til að framleiða á hagkvæman hátt - þeir ráða yfir allri aðfangakeðju framleiðslu sinnar. Að auki munu …

Fyrstu helgina í júní stefndi í verkfall flugmanna Norwegian í Noregi en samningar tókust á elleftu stundu. Flugfélagið hafði áður samið við danska og spænska flugmenn en þeir norsku kröfðust hlutfallslega meiri hækkunar og vísuðu til þess að laun þeirra stæðust ekki samanburð við starfsbræður sína í Evrópu vegna þess hve veik norska krónan er. …

„Það umfangsmikið verkefni að opna nýja álmu við flugstöð. Byggingin þarf að uppfylla fjölmargar kröfur yfirvalda , m.a. um innréttingar, eldvarnir, umhverfiskröfur og vinnuaðstæður. Það þarf líka að setja upp flókinn tækjabúnað, sem þarnast sérhæfðrar þekkingar og margra stunda þjálfun ef hann á að skila sínu hlutverki. Það gildir um nýjan öryggisbúnað flugvallarins," segir í …

Suður-kóreski bílaframleiðandinn Hyundai veðjar á fjórða stærsta bílamarkað heims, Indland. Stærstu markaðirnir eru Kína, Bandaríkin og Japan - en Indlandsmarkaður vex hratt og mikil sala er í litlum og sparneytnum gerðum bíla. Á síðasta ári keypti dótturfélag Hyundai á Indlandi verksmiðjur General Motors í Maharashtra í vestanverðu landinu með það fyrir augum að auka framleiðslu …

Icelandair sagði 82 starfsmönnum upp fyrir síðustu mánaðamót en þær uppsagnir náðu ekki til áhafna flugfélagsins. Nú er hins vegar komið að þeim hópi því fyrir helgi fengu 57 flugmenn uppsagnarbréf og eins voru 26 flugstjórar færðir í stöðu flugmanna. Við þá breytingu lækka laun viðkomandi um fimmtung samkvæmt því sem FF7 kemst næst.  Flugmönnum …