Samfélagsmiðlar

Óhóflegar álögur á skemmtiferðaskip yrðu ekkert nema landsbyggðaskattur

Pétur Ólafsson, hafnarstjóri á Akureyri, telur að hávær söngur myndi heyrast frá Keflavík ef hækka ætti gjöld á flugið en ekki skipin. Hann segist ekki geta tekið undir niðurstöður nýrrar skýrslu þar sem fullyrt er að stóru skipafélögin fari sínu fram í minni höfnum landsins.

Skipafarþegar á Akureyri.

Auknar álögur á ferðaþjónustu eiga að skila ríkissjóði 2,7 milljörðum króna á næsta ári og þá helst horft til endurupptöku gistináttagjalds og álagningar á skemmtiferðaskip. Endanleg útfærsla mun liggja fyrir í haust samkvæmt upplýsingum frá fjármálaráðuneytinu.

„Ég vona að gjöldin verði hófleg og að þessi ferðamáti verði ekki tekinn út fyrir sviga enda tryggir hann dreifingu ferðamanna um landið. Það yrði ekkert nema landsbyggðaskattur að setja auknar óhóflegar álögur á skipin og það myndi heyrast hávær söngur frá Keflavík ef hækka ætti gjöld á flugið en ekki skipin. Því er nauðsynlegt að ferðamátunum sé ekki mismunað í gjaldheimtunni,“ segir Pétur Ólafsson, hafnarstjóri á Akureyri, aðspurður um boðaða gjaldtöku hins opinbera.

Skemmtiferðaskip í 20 hafnir í sumar

Komur skemmtiferðaskipa og þjónusta við þau skipta verulega máli fyrir rekstur hafna víða um land. Um helming af tekjum Akureyrarhafnar í fyrra má rekja til skemmtiferðaskipa að sögn hafnarstjórans.

„Innviðauppbygging hefur verið mjög takmörkuð til að sinna þessum ferðamáta því að miklu leyti er verið að nýta það sem var til staðar. Það sama á við út um allt land og fyrir vikið hefur nýting mannvirkja batnað mikið. Einnig hefur fegrun hafnasvæðanna skánað mikið enda mikill vilji hjá höfnum um allt land að bjóða gestum upp á sem fallegt og snyrtilegt hafnasvæði,“ segir Pétur Ólafsson, hafnarstjóri á Akureyri.

Um tuttugu íslenskar hafnir taka á móti skemmtiferðaskipum í sumar og þessi umsvif hafi gjörbreytt rekstri hafnanna að sögn hafnarstjórans fyrir norðan.

„Án þessar tekna gætum við ekki ráðist í viðhald og endurnýjun á eldgömlum bryggjum á Akureyri, Hrísey, Grímsey, Grenivík, Svalbarðseyri og á Hjalteyri en þetta eru þær hafnir sem falla undir Hafnasamlag Norðurlands.  Það myndi því hafa mjög mikil áhrif áuppbygginu hafna víða um land ef skemmtiferðaskipin kæmu ekki.”

Vertíðin gengið vel fyrir norðan

Sem fyrr segir stefnir í metfjölda skemmtiferðaskipa víða um land í sumar en hafnarstjórinn á Akureyri segir allt hafa gengið vel og þar vegi þungt að forsvarsfólk hópbifreiðafyrirtækisins SBA-Norðurleið hafi verið vel undirbúið fyrir sumarið auk annarra fyrirtækja sem þjónusta skipin á svæðinu. Vertíðin hefur líka lengst því fyrstu skipin komu í mars í ár og þau síðustu leggjast að bryggju í október. 

„Þetta er samt áskorun því vöxturinn í ár verður um 40 prósent frá því í fyrra. Menn höndla þetta mjög vel og mér finnst allir vera mjög ánægðir með það hvernig þetta er að ganga á Akureyri. Engar líkur á að vöxturinn næsta sumar verði álíka og í ár. Ég ímynda mér að næsta vertíð verði álíka og sú sem nú er í gangi.“

Segir erlendu útgerðirnar ekki ráða ferðinni

Á Ísafirði hefur umferð skemmtiferðaskipa valdið meira álagi líkt og Túristi fjallaði ítarlega um. Í niðurstöðum nýrrar skýrslu Rannsóknarmiðstöðvar ferðamála segir jafnframt að mikið valdaójafnvægi ríkir á milli lítilla bæjarsamfélaga líkt og á Ísafirði og stóru skipafélaganna.

Auk þess að vera hafnarstjóri fyrir norðan þá er Pétur líka formaður Cruise Iceland, samtaka hafna og fyrirtækja sem þjónusta skemmtiferðaskip. Og hann segist ekki geta tekið undir niðurstöður skýrslunnar.

„Það hefur átt sér stað mikil vinna síðasta árið hjá Cruise Iceland og ferðmálayfirvöldum víða um land til að greina þolmörk og menn hvattir til að setja skýrar línur varðandi hvert svæði fyrir sig. Ég get alls ekki tekið undir það að erlend skipafélög ráði ferðinni. Hafnaryfirvöld víða um land stjórna ferðinni varðandi skipakomur. Hér á Akureyri og víða annars staðar hefur skipum ítrekað verið neitað um aðstöðu þar sem við teljum að ekki sé skynsamlegt að taka við fleiri farþegum þann daginn þó svo að höfnin sjálf mundi ráða við það,“ svarar Pétur.

Leiðsögumenn bíða farþega skemmtiferðaskipa við Skarfabakka í Reykjavík. Mynd: ÓJ

10 milljónir í hafnargjöld í hverri ferð

Í viðtali við Morgunblaðið í fyrradag nefndi Pétur að eitt stórt skemmtiferðaskip myndi skila eftir um einn milljarð í tekjur á Norðurlandi í sumar. Spurður um nánari útskýringar á þessum útreikningum þá segir hann þá byggja á komum Norwegian Prima en þetta stóra skip mun leggjast að bryggju á Akureyri tólf sinnum nú í sumar og með tæplega 3.300 farþega í hvert skipti. 

„Hafnargjöldin nema 10 milljónum í hverri ferð og samkvæmt útreikningum, sem byggðir eru á gögnum um meðaleyðslu farþega í Evrópu, þá eyðir hver farþegi að jafnaði 16 þúsund krónum í hverju stoppi. Þar verða þá til tekjur upp á rúmlega 50 milljónir í hvert skipti. Varlega áætlað kaupa um tveir af hverjum þremur farþegum skoðunarferðir í landi sem kosta mjög varlega áætlað um 10 þúsund krónur. Þessi hluti skilar þá um 20 milljónum til viðbótar. Þannig að tekjurnar af þessu skipi hér fyrir norðan í sumar er um einn milljarður króna. Það má örugglega hækka eða lækka þá tölu um 200 milljónir út frá mismunandi forsendum en tekjurnar eru á þessu bili.”

Pétur bendir á að inn í þessum útreikningum séu ekki þær fjárhæðir sem áhafnir skipanna eyða í landi, vita- og tollafgreiðslugjöld sem renna í ríkissjóð né kaup útgerðanna á vistum. Þau viðskipti geti verið mikil í sumum tilfellum en stundum eru engin aðföng keypt í stoppinu sem sé vanalega 10 klukkutíma langt.

Nýtt efni

Kínverjar eru leiðandi í smíði rafbíla, sem taldir eru mikilvægir vegna nauðsynlegra orkuskipta í samgöngum. Hinsvegar er Kína enn mjög háð brennslu kola, nærri 60% rafmagns í landinu er framleitt með kolum og það er enn verið að auka kolanám í landinu. Auk þess sem flutt er inn mikið af olíu og gasi. Jafnhliða er …

Það vour 1.299 bílar skráðir nýir á götuna hér á landi fyrstu þrjár vikurnar í júní og þar af 986 á vegum bílaleiga. Það jafngildir því að 24 prósent nýrra ökutækja fór til einstaklinga en á sama tíma í fyrra var hlutfallið 38 prósent samkvæmt tölum Bílgreinasambandsins sem ná til 23. júní. Þessar fyrstu þrjár …

Það voru þrjú norræn alþjóðaflugfélög sem hófu flugrekstur í Covid-faraldrinum. Hér á landi var það Play en Flyr og Norse í Noregi. Öll þrjú leigðu árið 2021 þotur á lægra verði en áður hafði þekkst og efndu til hlutafjárútboða meðal fagfjárfesta og almennings. Í byrjun síðasta árs varð Flyr gjaldþrota en rekstur þess byggði á …

Ein árangursríkasta loftslagsaðgerð síðari ára á Íslandi er líklega sú að banna urðun lífræns úrgangs. Þetta bann tók gildi í upphafi árs 2023 og árangurinn hefur ekki látið á sér standa. Smám saman hafa jákvæðar tölur verið að berast, sem gefa tilefni til bjartsýni. Það er semsagt hægt að ná árangri í loftslagsmálum, þótt margir …

Barselóna er ein vinsælasta ferðamannaborg Evrópu en óþol íbúa vegna ágangsins hefur farið vaxandi á síðustu árum - ekki síst vegna húsnæðisvanda ungs fólks sem ekki getur keppt við ferðaþjónustuna í leiguverði. Fyrri borgaryfirvöld hættu útgáfu nýrra leyfa til útleigu og lokað mörgum ferðamannaíbúðum en nú eru í farvatninu enn meiri breytingar. Airbnb og öðrum …

Í Svíþjóð kalla sumarsólstöður, eða Midsommar, á mikil hátíðarhöld þar sem síld og snaps hafa lengstum verið í aðalhlutverki. Sölutölur sænskra kaupmanna sýna þó að vinsældir síldarinnar dala ár frá ári og nú er svo komið að salan hefur helmingast frá árinu 2008. Frá þessu greinir Sænska ríkisútvarpið. Skýringin á þessari þróun liggur í bragðlaukum …

Ferðahópur á Þingvöllum

Alþingi hefur samþykkt tillögu til þingsályktunar, sem ferðamálaráðherra lagði fram í apríl, um ferðamálastefnu og aðgerðaáætlun til 2030. Öðlast þingsályktunin þegar gildi en mótun stefnunar var sett á ís þegar Covid-faraldurinn hófst en þráðurinn var tekinn upp að nýju í fyrra. Þá skipaði ráðherra ferðamála, Lilja Alfreðsdóttir, sjö starfshópa til að fara í verkið og komu meira …

Ásgeir Baldurs, framkvæmdastjóri Arctic Adventures

Arctic Adventures er eitt stærsta fyrirtæki landsins í ferðaþjónustu og hefur verið að stækka starfssvið sitt, síðast með kaupum á Special Tours, sem sinnir skoðunarferðum á slóðum hvala og lunda, auk þess að reka Hvalasafnið (Whales of Iceland) í Reykjavík.  Ásgeir Baldurs tók við starfi forstjóra Arctic Adventures fyrir rúmu ári, þegar margir bundu vonir við …