Samfélagsmiðlar

Ákall um hóflegan vöxt

Allir sem töluðu á ráðstefnunni um þjóðhagslegt mikilvægi ferðaþjónustunnar kölluðu eftir hóflegum vexti og það endurómaði í pallborðsumræðum að loknum erindum. „Við þurfum að taka stjórnina á þessum áfangastað," sagði Bjarnheiður Hallsdóttir, formaður SAF.

Pallborðsumræður á ráðstefnunni um þjóðhagslegt mikilvægi ferðaþjónustunnar

Ekki var lagt upp með það á ráðstefnu menningar- og viðskiptaráðuneytis, í samstarfi við Ferðamálastofu og Samtök ferðaþjónustunnar, að tefla fram öndverðum sjónarmiðum um það hvernig staðið hefur verið að uppbyggingu ferðaþjónustu á Íslandi – eða um það hvert við eigum að stefna. Áhersla var lögð á eindregni hagsmunaaðila um megindrætti væntanlegrar ferðamálastefnu: stuðla að hóflegum vexti í greininni, vinna að sjálfbærni – en auka samt verðmætasköpun. Það skrifuðu allir undir þetta á ráðstefnunni í Hörpu 22. mars. Á ráðstefnu eins og þessa mæta fulltrúar fyrirtækja og hagsmunaaðila í greininni og vafalaust vilja gestgjafar forðast átök eða hörð skoðanaskipti – að bent sé á sökudólga, þá sem þurfa að bæta sig. Eru kannski allir sammála?

Oddeyrartangi í sumar – MYND: ÓJ

Það var ekki rætt sérstaklega um gríðarlega hraðan vöxt í komum skemmtiferðaskipa og hvaða áhrif þær muni hafa á viðkomustaðina. Þó varaði Grímur Sæmundsen, forstjóri Bláa lónsins, sérstaklega við troðningstúrisma og vill ræða aðgangsstýringu. Ekki var minnst á hugsanlegar afleiðingar af samþykktum Evrópusambandsins um auknar álögur á flugumferð, sem ætlað er að draga úr losun. Ekki var farið djúpt í saumana á þeim vanda sem blasir við á hinum kaldari svæðum landsins – hversu hægt gengur að jafna umferð ferðafólks betur um landið. Meginforsendur þess er að auka beint flug til Akureyrar og Egilsstaða, koma á beinum tengingum milli Keflavíkurflugvallar og Akureyrar – og auðvitað hraða uppbyggingu vega og annarra innviða á Vestfjörðum, sem er kannski stærsti óslípaði demanturinn sem bíður þess að vera fægður og kynntur erlendum ferðamönnum.

Á Ísafjarðarflugvelli – MYND: ÓJ

Það var raunar enginn forystumaður ferðaþjónustufyrirtækis eða samtaka af landsbyggðinni meðal ræðumanna eða þátttakenda í pallborði á ráðstefnunni. Hvernig stóð á því?

Frá Akureyrarflugvelli – MYND: ÓJ

Á pallborðinu í Kaldalóni Hörpu var nýr ferðamálastjóri, Arnar Már Ólafsson, meðal þátttakenda. Hann vakti einmitt athygli á þeim samhljómi sem fram kom í erindum ræðumanna: „Það hugnast engum að sjá hömlulausan vöxt,” sagði Arnar Már sem vill sjá að atvinnugreinin þróist með sjálfbærum hætti. Hann rifjaði upp spár Ferðamálastofu um að búist væri við 2,4 milljónum ferðamanna til Íslands á þessu ári, 700 þúsund í sumar, sem er um 5 prósentum fleiri en í fyrrasumar. Á næsta ári væri vænst 2,8 milljóna og 2,9 árið 2025. Þá geri langtímaspá ráð fyrir að árið 2030 – eftir aðeins sjö ár – verði 3,5 milljónir ferðamanna á Íslandi.

Fólk í biðröð á Reykjavíkurflugvelli
Ferðamenn bíða afgreiðslu á Reykjavíkurflugvelli – MYND: ÓJ

„Er þetta of mikið? Við þurfum að átta okkur á því sameiginlega,” sagði ferðamálastjóri.

„Það vill enginn fara aftur í þennan sprengivöxt sem var á árunum 2012-13,” sagði Bjarnheiður Hallsdóttir, formaður SAF, og tók undir með ferðamálastjóra.

Arnar Már, Bjarnheiður, Benedikt, Sylvía Kristín, Svanbjörn og stjórnandinn Ásta Kristín – MYND: Sigurjón Ragnar

„Við þurfum að taka stjórnina á þessum áfangastað. Atvinnugreinin, sveitarfélögin og stjórnvöld þurfa að gera það í sameiningu. Það er ekki einfalt mál en við erum komin af stað með aðgerðaáætluninni sem unnið er að. Þá er lykilatriði að unnið verði eftir henni. Síðan verðum við að geta mælt árangurinn af þessu. Hvernig gerum við það?”

Bjarnheiður telur að við þurfum að hafa augun á fjórum þáttum:

„Við getum mælt hagræna þáttinn. Hvernig gengur okkur efnahagslega? Síðan er það umhverfisþátturinn, sem er svolítið erfitt að mæla. Í þriðja lagi er það ánægja gesta, sem hlýtur að vera það sem málið snýst um. Í fjórða lagi er það ánægja heimamanna, sem við þurfum alltaf að hafa í huga. Ef hún er ekki til staðar – ef Íslendingar á ferð eru ekki ánægðir með ferðaþjónustuna og vilja hana ekki – stafar einhver ógn af henni, sem aðeins var farið að bera á 2017 og 18 – þá er eitthvað mikið að.”

Mynd: ÓJ
Túristar við Strokk – MYND: ÓJ

Meðal þátttakenda í pallborði var Benedikt Gíslason, bankastjóri Arion banka, sem sagði m.a.:

„Reynsla síðustu ára á að gefa okkur kjark til að halda áfram að fjárfesta í gæðum umfram magni, halda áfram að einbeita okkur að betur borgandi ferðamönnum.”

Fyrirhuguð glæsihótel í Þengilhöfða við Grenivík – MYND: Höfði Lodge

Það er dálítið óljóst hvað átt er við með „betur borgandi“ ferðamönnum og hefur sú hugsun verið gagnrýnd. Ríkustu ferðamennirnir séu líklegri en hinir til að ferðast á ósjálfbæran hátt: fara um einir á stórum bílum, með þyrlum, sóa auðlindum. Stefán Guðmundsson, eigandi Gentle Giants á Húsavík, lýsti síðasta sumar andstöðu við þá stefnu að sækjast sérstaklega eftir ríkum ferðamönnum. Hann sagði þetta í viðtali við Túrista:

„Ég hafði lúmskt gaman af því fyrir 10 til 15 árum þegar nokkrir málsmetandi menn komu fram og töluðu um að Ísland ætti að vera dýrt og ýjuðu að því að við ættum bara að einbeita okkur að því að ná í fimm-stjörnu-farþega. Ég var algjörlega á móti þessu. Skólakrakkar, sem hafa komið hingað á veturna síðustu 20 árin og héldu rútufyrirtækjum gangandi en skiluðu ekki miklu, eru hluti af bestu langtíma markaðssetningu sem Ísland hefur stundað. Það er nefnilega pottþétt að 15 eða 16 ára krakkar munu koma aftur með fullt af peningum. Þetta þarf því að halda áfram. Því meiri fjölbreytni því blómlegri verður ferðaþjónustan. Það er misskilningur ef menn halda að við getum haft einsleita ferðaþjónustu og látið hana blómstra. Allt sem er einsleitt, hvort sem það er ferðaþjónusta eða annað, verður fyrir skakkaföllum á endanum. Fjölbreytni rennir styrkari stoðum undir heildina. Ég vil sjá bakpokaliðið þó að það eyði litlu. Það sendir myndir á samfélagsmiðla.“

Vistvænir túristar hjóla upp úr Jökuldal – MYND: ÓJ

En Húsvíkingurinn var ekki meðal þátttakenda á ráðstefnunni í Hörpu.

Frá Húsavíkurhöfn – MYND: ÓJ

Benedikt Gíslason nefndi í sínu innleggi í pallborðinu væntanlegan vöxt í vellíðunarferðum og vistvænni ferðamennsku: „Þetta helst í hendur við loftslagsmarkmið okkar og orkuskiptin – allt sem við ætlum að gera sem þjóð næstu 20 árin. Þetta er þá fjárfesting sem mun nýtast okkur á þeirri vegferð.” 

Svanbjörn Thoroddsen, sviðsstjóri ráðgjafasviðs KPMG, sló á svipaða strengi varðandi fjárfestingastefnu í ferðaþjónustu:

„Við þurfum að hugsa áfram um gæðin og fjárfesta í uppbyggingu á verðmætri þjónustu – ekki magninu. Að það verði grunnur að vexti inn í framtíðina. Fjárfestingarnar verða líka til þess að það verða til innviðir sem hleypa fleirum að. – Með réttum fjarfestingum getum við tryggt vöxt til framtíðar sem verði með minni sveiflum af því að náð verður til réttu hópanna.“

Skógarböðin við Akureyri – MYND: ÓJ

Áhugavert var að heyra það nefnt í pallborðinu að það skiptir máli að byggja á árangri okkar sem samfélags – líka þegar kemur að jafnrétti kynjanna: „Ég trúi því að ef að þú byggir á því sem þú ert sterkur í þá náir þú þínu samkeppnisforskoti,” sagði Sylvía Kristín Ólafsdóttir, framkvæmdastjóri þjónustu- og markaðssviðs Icelandair. Hún nefndi í því sambandi jafnrétti kynjanna, umhverfis- og sjálfbærnimál:

„Við eigum að byggja á því og búa til hagfellt umhverfi – bæði hvað varðar skatta og hvata. Stilla okkur þannig upp að við getum virkilega nýtt okkur það forskot sem við raunverulega höfum.”

Nýtt efni

Vaxandi óánægju gætir meðal leigusala og húsnæðismiðlara í Bandaríkjunum með það ægivald sem Airbnb hefur á skammtímaleigumarkaðnum. Margir eru sagðir leita leiða til að afla leigutekna utan eða meðfram kerfi bandaríska risans, sem gerir stöðugt meiri kröfur til þeirra sem leigja út vegna þrýstings frá samfélögum sem stynja undan umfangi og markaðsáhrifum skammtímaleigu til ferðafólks.  …

Flugsamstæðan Air France KLM hefur greint frá því að rekstrarhagnaður á síðasta ársfjórðungi hafi minnkað um 30% og er það verri afkoma en flugmálasérfræðingar bjuggust við. Helstu skýringar eru sagðar aukinn starfskostnaður og hærra olíuverð en búist var við. Þetta er veruleiki sem önnur flugfélög hafa almennt verið að kljást við. Á öðrum ársfjórðungi nam …

Þegar stjórnendur Play kynntu í apríl sl. uppgjör fyrirtækisins fyrir fyrstu þrjá mánuði ársins þá brugðu þeir út af vananum og birtu engan árshlutareikning. Þar með fengu fjárfestar og greinendur ekki aðgang að uppfærðum efnahagsreikningi fyrir flugfélagið þar sem meðal annars eigna- og skuldastaða kemur fram. Um leið fengust ekki upplýsingar um hvert eiginfjárhlutfall félagsins …

Suður-kóreski rafhlöðuframleiðandinn LG Energy Solution (LGES) á í viðræðum við þrjá ónefnda kínverska birgja um að framleiða ódýrar bílarafhlöður fyrir Evrópumarkað og bregðast þannig við hærri verndartollum Evrópusambandsins á rafbíla frá Kína.  Þetta hefur Reuters-fréttastofan eftir háttsettum heimildarmanni innan LGES, sem er í hópi stærstu rafhlöðuframleiðenda heims ásamt CATL í Kína, Panasonic í Japan og …

Þó margir njóti guðaveiga í sumarfríinu þá er hásumarið rólegur tími í heimi vínviðskipta. Það er löngu búið að ganga frá sölu á framleiðslu liðins árs en beðið tíðinda af næstu vínuppskeru. Þegar horft er á heildina þá hefur dregið úr vínsölu vegna efnahagsþrenginga og breyttra neysluhátta. En loftslagsbreytingar valda vínbændum víða erfiðleikum og hafa …

Það kemur skýrt fram í afkomutölum rafbílaframleiðandans Tesla að hægt hefur á orkuskiptum í bílasamgöngum. Á fyrri helmingi ársins hefur Tesla selt um 831 þúsund rafbíla en Elon Musk hafði spáð því að á árinu öllu myndu seljast um 1,8 milljónir bíla. Það vantar því enn mikið upp á að sú spá rætist. Sala Tesla …

Áður en Play fór í loftið sumarið 2021 var efnt til hlutafjárútboðs þar sem söfnuðust 10 milljarðar króna. Umsjón með útboðinu höfðu Arctica Finance og Arion banki en þessi tvö fjármálafyrirtæki komu einnig að fjármögnun Wow Air á sínum tíma. Í útboði meðal almennings reyndist umframeftirspurnin áttföld. Í kynningarefni sem fylgdi hlutafjárútboðinu var aðeins ein …

„Okkur er ánægja að tilkynna um fjölgun A350-900-véla í utanlandsflugi og A321neo í innanlandsflugi,“ segir Yukio Nakagawa, innkaupastjóri Japan Airlines, í tilkynningu félagsins um samninga við Airbus um kaup á nýjum þotum. „Með því að flýta því að taka í notkun nýjustu og sparneytnustu flugvélarnar viljum við veita viðskiptavinum okkar besta hugsanlegu þjónustu um leið …